WC’s in China: symbool voor de ontwikkeling

WC's in China: symbool voor de ontwikkeling

WC’s in China: symbool voor de ontwikkeling

Kinderfoto van onze voormalige statgiair Renjie LuoWij in Nederland zijn al een tijdje gewend aan zit-wc’s. Eén druk op de knop en meestal is het dan wel weg. Maar wat doe je als een tuinhut je wc is, er geen afvoer is en je geen wc-papier hebt? In een soortgelijke situatie zat mijn familie tot 20 jaar geleden en met hen honderd miljoen andere Chinezen. Lees hoe ik vanuit mijn perspectief de ontwikkelingen van het huidige China heb beleefd, aan de hand van de ontwikkeling van WC’s in China.

Maar eerst zal ik me even voorstellen; ik ben Renjie Luo, voormalig stagiair van Your Planet. Mijn ouders zijn in China geboren en in de jaren ’80 naar Nederland geëmigreerd, waarna ik in 1992 in Utrecht ter wereld kwam. Het opgroeien tussen twee culturen (namelijk de Chinese en de Nederlandse) brengt uiteraard veel met zich mee en heeft een grote invloed op mijn identiteit. Dit vertaalt zich ook in één van mijn grootste passies: reizen.

China, toen en nu

Het was 1996 toen ik voor het eerst naar China ging. Ik kende, behalve mijn gezin, eigenlijk geen andere Chinezen; laat staan “echte Chinezen” zoals mijn familie in China. Twintig jaar geleden was China nog zeer arm, met een bruto nationaal product(bbp) van zo’n 1600 USD per hoofd per jaar. Dit inkomen is wel stijgende sinds de economische hervormingen van 1978 door Deng Xiaoping.

Deze staatsman, die ook wel “Kleine Deng” (hij was 1.55m) wordt genoemd, regeerde van 1982 tot 1987 waarbij hij de Chinese economie richting het open-marktmodel hervormde. Dit leidde tot een sterke groei van de Chinese economie, die nog immer hard groeit. Ter vergelijking: bij zijn aantreden was het bbp/hoofd slechts 226 USD, in 2013 is dat getal inmiddels opgelopen tot 6767 USD en zal naar verwachting nog sterk stijgen de komende decennia.

Dry pit wc in ChinaHelaas (of gelukkig) kan ik mij van het bezoek in 1996 niet veel meer herinneren. Eén ding weet ik wel nog heel goed: ik vertikte het om mijn behoefte te doen op de wc’s in China, in de zogenaamde “dry-pit toilets”, die boeren indertijd op het platteland gebruikten.

Zij kenden geen waterafvoersysteem, dus alle uitwerpselen van het afgelopen jaar lagen “opgeslagen” in een grote bak. En daar moest ik dan boven gaan zitten. Je kan je wel voorstellen hoe erg dat gestonken moet hebben.

Gelukkig reed mijn oom mij naar de stad Wencheng, zo’n 20 kilometer verderop. Noodzaak of luxeprobleem?? Ik was alleen de Nederlandse toiletten gewend. Dit laat zien hoe kort geleden China nog zeer onderontwikkeld was, en zeker ook nog is op veel rurale plekken.

Zijn er ook ‘normale’ wc’s in China?

Vele bezoeken naar China volgden na deze eerste kennismaking met het land. Deze hebben klaarblijkelijk geen grote impact op me gehad, aangezien ik mij deze niet meer kan herinneren. Mijn bezoek in 2010 heeft dat wel: ik had net mijn vwo gehaald en wilde wel eens wat meer weten over mijn culturele achtergrond.

Ontwikkeling van China: moderne stedenIk besloot een half jaar naar Beijing te gaan om Chinees te studeren. Het eerste wat mij opviel toen ik op Beijing Airport aankwam waren de massa Chinezen; ik had nog nooit zoveel Chinezen bij elkaar gezien! Het tweede dat opviel waren de toiletten, “squat toilets” dit maal, maar de wc’s in China waren nog steeds niet zoals ik gewend was.

Na een gewenningsperiode van een week begon ik dan eindelijk met mijn opfriscursus Mandarijn op de Beijing Language and Culture University, gelegen in de wijk “Wudaokou”. Dit is een echte studentenwijk waar zo’n 70.000 lokale en internationale studenten wonen, en er zijn veel leuke cafés en eettentjes waar ik elke dag wel te vinden was.

Ik maakte vaak gebruik van het efficiënte metronetwerk, dat je bijna overal in Beijing kan brengen binnen een uur (en Beijing is groot…). De avonden werden vaak doorgebracht buiten op straat met het eten van “yangrouchuanr”, wat het best omschreven kan worden als geroosterd lamsvlees op een spies uit de Oeigoerse keuken. Natuurlijk extra pittig zodat we een excuus hadden om dit weg te spoelen met Tsingtao bier (50 eurocent voor 0.5L). Je moet dit geprobeerd hebben als je in China bent.Ontwikkeling in China: streetfood en straatleven

Uiteindelijk heb ik door het veel omgaan met internationale studenten meer mijn Engels verbeterd dan mijn Chinees, maar het is vooral de ervaring van het leven in China zelf dat veel toegevoegd heeft aan mijn reis.

Toenemende invloed van het westen op Chinezen

In 2013 ging ik voor mijn stage drie maanden naar Xiamen. In de drie jaar dat ik niet in China was geweest zag ik opnieuw dat er veel veranderd was. De toiletten waren redelijk normaal en daarnaast kon ik de grote rijkdom en ontwikkeling in de steden duidelijk zien. Er zijn veel hoge moderne gebouwen, dure restaurants en hotels, de wegen zijn splinternieuw en er rijden veel dure auto’s van Duitse makelij rond.

Ontwikkeling in China: McDonalds doet zijn intredeWat ook mijn aandacht trok is hoe westers de Chinezen ook geworden waren in die drie jaar, althans, proberen te lijken in mijn ogen. Waar in Nederland bijvoorbeeld pizza gezien wordt als junkfood, geeft het status om een pizza te eten in China; met mes en vork welteverstaan. Het liefst drinken ze er een kop Starbucks koffie bij en wordt er zelfs een nier verkocht om de nieuwste iPhone te kunnen kopen.

Het is overigens niet zo gek dat westers voedsel en producten status geven, als je bedenkt dat in China een kom rijst 1 yuan (12 eurocent) kost en een pizza 100 yuan. Het verschil is dat de groeiende middenklasse-Chinezen nu het geld ervoor (over) hebben.

In het toen arme dorpje van mijn familie diep in de bergen staan anno 2014 grote moderne huizen, voorzien van een westers toilet op elke verdieping. En waar zij in 1996 nog hun kleding zelf wasten in het riviertje, doet de wasmachine het nu. Zo zie je, de ontwikkeling van de wc’s in China laten zich goed vergelijken met de ontwikkeling van het land zelf.


Renjie Luo is een voormalig stagiair van Your Planet en heeft voor ons al eerder een gastblog geschreven over Mao Zedong. 

Lees meer verhalen